Kennisbank · Online marketing
Wat is een customer journey?
De customer journey is de hele ervaring die iemand met je bedrijf heeft, van het eerste moment dat hij van je hoort tot lang na de aankoop. Klantreis is het Nederlandse woord ervoor.
Daar hoort meer bij dan marketing. Hoe snel je de telefoon opneemt, hoe je factuur eruitziet en of iemand na afloop nog iets van je hoort, tellen net zo goed mee.
Waar het model vandaan komt
Het oudste model in de reclame is meer dan honderd jaar oud en heet AIDA: aandacht, interesse, verlangen, actie. Daar zat één gedachte achter die lang standhield, namelijk dat een koper netjes van boven naar beneden door een trechter zakt.
Die trechter werkte toen advertenties het enige contactmoment waren. Zodra mensen zelf gingen zoeken, prijzen gingen vergelijken en ervaringen van anderen gingen lezen, klopte het beeld niet meer. Iemand komt binnen bij het middelste stuk, gaat terug naar het begin en komt acht maanden later opeens bij de kassa.
Rond 2010 kwam daar het idee bij dat de reis na de aankoop doorloopt en rondgaat. Wat er ná de koop gebeurt, bepaalt of iemand terugkomt en of hij je aanraadt. Daarin verschilt de klantreis van de klassieke marketingfunnel: de funnel eindigt bij de bestelling, de klantreis loopt door.
Waar de reis uit bestaat
Elke reis is opgebouwd uit contactmomenten, in het jargon touchpoints. Een zoekresultaat, een advertentie, je website, een offerte, een telefoongesprek, de levering, een factuur, een herinnering een jaar later.
Een touchpoint is elk moment waarop iemand iets van je bedrijf merkt, ook als jij dat moment niet in de hand hebt. Een recensie die iemand over je leest is een touchpoint. Een collega die jouw naam noemt op een verjaardag ook. En een pakket dat een dag te laat komt is er een die je zelf niet ziet gebeuren.
Schrijf ze eens allemaal op. De meeste bedrijven ontdekken dan dat het grootste deel van die momenten buiten hun marketing valt en wordt bepaald door hoe het bedrijf draait. Precies daar vormt de klant zijn oordeel.
Er zit ook rangorde in. Sommige momenten zijn beslissend, zoals het eerste gesprek en de eerste factuur. Andere merkt niemand op. Alles even belangrijk maken is de snelste manier om aan een schema te blijven werken zonder dat er iets verandert.
De vijf fasen
Er bestaan tientallen indelingen, met drie, vijf of zeven fasen. Ze komen op hetzelfde neer. Ik houd de gebruikelijkste aan, met vijf fasen, omdat die kort genoeg is om te onthouden.
Die indeling helpt om te bepalen wat iemand op welk moment nodig heeft. Iemand in de eerste fase heeft niets aan je prijslijst en iemand in de derde fase heeft niets aan nog een uitlegartikel.
Bewustwording
Iemand merkt dat hij een probleem heeft, of komt je toevallig tegen. Hij zoekt nog geen leverancier, hij zoekt uitleg. Zijn zoekopdracht begint met hoe, wat of waarom.
Wat jij hier hebt staan: uitleg. Artikelen, antwoorden op vragen, een voorbeeld uit de praktijk. Geen prijs, geen formulier, geen aanbod. Wie hier al begint te verkopen, jaagt mensen weg voordat ze iets van hem weten.
De fout die ik het vaakst zie is dat deze fase ontbreekt. Er staat een dienstpagina en verder niets, en dan komt alleen binnen wie al weet wat hij zoekt.
Overweging
Hij weet wat hij wil en gaat oplossingen en aanbieders vergelijken. Nu leest hij je prijzen, je voorwaarden en je beoordelingen, en zoekt hij je naam op in combinatie met het woord ervaringen. Hij is aan het afvinken, niet aan het ontdekken.
Wat jij hier hebt staan: een prijsindicatie, referenties, uitleg over hoe het werkt, wie het doet, wat er wel en niet bij zit. Dit is de fase waar de meeste bedrijven te weinig laten zien, en tegelijk de fase waar de beslissing valt.
Er gebeurt hier ook van alles buiten je zicht. Iemand vraagt een kennis of hij je kent en leest je beoordelingen bij Google, inclusief de reacties die je erop gaf. Die reacties horen bij je aanbod, ook al staan ze niet op je site.
Aankoop
Hij kiest. Dit is de kortste fase en krijgt de meeste aandacht, terwijl er in de fase ervoor veel meer te winnen valt. Hij wil vooral dat het makkelijk gaat: een formulier dat werkt, een offerte die te begrijpen is, een antwoord binnen een dag.
Wat hier misgaat is bijna altijd praktisch. Een formulier van veertien velden voor een eerste contact, terwijl naam, e-mailadres en de vraag genoeg zijn om te beginnen. Een offerte in een pdf die niet opent op een telefoon. Vier dagen stilte.
Gebruik
Hij heeft het product of de dienst en vormt zijn oordeel. Hij wil dat het doet wat je hebt beloofd, en weten bij wie hij terechtkan als dat niet zo is.
Deze fase valt buiten de marketing en daarom kijkt niemand ernaar. Terwijl hier bepaald wordt of je over twee jaar nog klanten hebt.
Loyaliteit
Hij besluit of hij terugkomt: hij koopt opnieuw, of noemt je naam tegen iemand anders. Dit is de fase die je volgende klant goedkoper maakt en die vrijwel niemand inricht.
Wat hier hoort: contact houden zonder iets te verkopen, vragen hoe het gaat, laten weten wat er nieuw is. Meer over dit deel staat in het artikel over klantloyaliteit.
Waarom het model nuttig is
Het eerste nut zit in de oefening zelf. Zodra je de route uitschrijft zie je op welke momenten je iets van iemand vraagt terwijl hij daar nog niet aan toe is, en daar gaan klanten verloren. Elke pagina die om een offerteaanvraag roept terwijl negen van de tien bezoekers nog rondkijken, is zo'n moment.
Het tweede nut is dat het gesprekken losmaakt binnen je eigen bedrijf. Wie de reis van een klant uittekent, komt er meestal achter dat verkoop iets belooft wat de uitvoering niet weet, of dat er tussen offerte en oplevering twee weken stilte zit die niemand had opgemerkt. Dat soort gaten vind je niet in een rapportage.
Het derde nut is prioriteit. Als je ziet dat er honderd mensen op je prijspagina komen en er twee doorklikken, weet je waar je week aan besteed moet worden. Zonder dat overzicht doe je wat het hardst roept.
Waar het model tekortschiet
Het schema suggereert een volgorde die er in het echt niet is. Mensen springen heen en weer. Iemand kan in de overwegingsfase zitten, een half jaar niets doen en dan meteen bellen. Iemand anders begint bij een aanbeveling van een vriend en slaat de eerste twee fasen over. Weer een ander twijfelt maanden en beslist daarna in vijf minuten.
De fasen overlappen bovendien: wie je offerte al heeft, leest nog steeds je uitlegartikelen, want hij wil begrijpen waar hij ja tegen zegt. Wie zijn marketing strak per fase inricht, bouwt iets dat klopt op papier en niet in de praktijk. Gebruik het model dus om je aanbod te ordenen en om te controleren of je voor elke fase iets hebt, en lees het niet als beschrijving van hoe één klant zich gedraagt.
Bij zakelijke klanten beslist vaak meer dan één persoon, met elk eigen vragen, en de meeste modellen doen alsof dat één reis is. Verder is een groot deel van de reis onzichtbaar. Wat mensen in een appgroep over je zeggen, wat een collega aanraadt, wat iemand in een video zag: het staat in geen enkel rapport. Als je alleen stuurt op wat je kunt meten, stuur je op het kleinste deel.
En dan is er het risico dat het een project wordt. Ik heb schema's gezien met vier kleuren, tien kolommen en een legenda, gemaakt in twee dagen, waar daarna niemand meer naar keek. Een klantreis is een hulpmiddel om iets te repareren. Als er na afloop niets is veranderd, was het een tekening.
De reis in kaart brengen
Hier bestaan dure workshops voor. Een vel papier volstaat.
De oefening
Zet de vijf fasen naast elkaar en vul per fase drie regels in:
- Wat wil iemand hier weten. In zijn woorden, niet in die van jou.
- Waar is hij op dat moment. Google, je site, zijn mailbox, de telefoon, jouw werkplaats.
- Wat heb jij daar staan. Concreet: welke pagina, welke mail, welk gesprek.
In die derde regel zie je de gaten, en bij vrijwel iedereen zitten die op dezelfde plek: van alles in de aankoopfase, niets in de fasen ervoor en erna.
Doe het per soort klant
Een particulier die één keer iets koopt legt een andere route af dan een bedrijf waar drie mensen over de aanschaf gaan. Alles in één schema proppen levert een schema op dat nergens klopt. Neem één soort klant per keer, te beginnen bij de soort waar je het meest aan verdient. Bedien je meerdere groepen, dan is doelgroepsegmentatie de stap die je eerst zet.
Twee of drie uitgewerkte reizen zijn genoeg, elk voor een duidelijk andere soort klant. Meer wordt een administratie die je toch niet bijhoudt.
Persona's
Wie dit uitwerkt, komt het woord buyer persona tegen: een beschrijving van een typische klant. Dat kan helpen, mits je het klein houdt. Een verzonnen naam met een portretfoto en een lievelingskleur voegt niets toe. Wat je nodig hebt is: wat wil deze klant bereiken, wat houdt hem tegen, waar zoekt hij zijn informatie en welke woorden gebruikt hij zelf. Die vier vragen op een kladblaadje zijn genoeg.
Die laatste vraag wordt het vaakst overgeslagen en levert het meest op. Klanten gebruiken bijna nooit de woorden die jij gebruikt. Wie in je vak "responsive" zegt, zegt bij de klant "het moet het ook op mijn telefoon doen". Als je die woorden overneemt op je site word je gevonden en begrepen tegelijk.
Je hoeft ook niet met een persona te beginnen. Een echte klant die je goed kent is concreter dan een verzonnen figuur, en zijn gegevens heb je al. Een persona wordt pas handig als meerdere mensen aan dezelfde teksten werken. Hoe je hem beschrijft zonder er een verzonnen personage van te maken, staat bij marketingpersona's.
Waar je de informatie vandaan haalt
Vul het schema niet in met wat jij denkt dat er gebeurt. De beste bron zijn je eigen gesprekken. Wat vragen mensen je aan de telefoon, welke twijfel komt steeds terug, waar zeggen ze "dat wist ik niet". Dat gaat over jouw klanten en niet over de gemiddelde Nederlander.
Loop ook de laatste tien opdrachten na: hoe kwam die klant binnen, hoe lang deed hij erover, waar haperde het. Tien echte gevallen leveren meer op dan een middag brainstormen.
Daarnaast, in volgorde van moeite:
- Je eigen mailbox. Elke vraag die je drie keer hebt beantwoord hoort op je site te staan.
- Recensies. In de online reviews over jou en over je concurrenten staat letterlijk waar mensen op afhaken, in hun eigen woorden. Materiaal dat je nergens hoeft in te kopen.
- Je zoekwoorden in Search Console. Daar staat waarop mensen zochten voordat ze bij je uitkwamen. Vragende zoekopdrachten horen bij de eerste fase, zoekopdrachten met prijs of merknaam bij de tweede.
- Je verloren offertes. Bel er vijf na en vraag waarom het niet doorging. Ongemakkelijk, en het levert meer op dan een halfjaar analyseren.
- Je nieuwe klanten. Vraag bij de start hoe ze je gevonden hebben en wat de doorslag gaf.
Wat er misgaat tussen twee fasen
Klanten raak je zelden kwijt binnen een fase. Je raakt ze kwijt op de overgang, en dat zijn er maar vier.
Van uitleg naar aanbod
Iemand leest je artikel, vindt het nuttig en gaat weg. Nergens in dat artikel staat dat jij dit werk ook doet.
De reparatie is één regel onderaan elk uitlegartikel waarin je zegt wat je zelf doet, met een link naar de bijbehorende dienstpagina. Geen banner, geen pop-up. Tel daarna hoeveel lezers van je artikelen doorlopen naar een dienstpagina. Dat getal is bij de meeste sites schrikbarend laag.
Van vergelijken naar aanvragen
Hier verlies je de meeste mensen, en meestal om twee redenen: hij weet niet wat het kost, of hij heeft een twijfel die je nergens beantwoordt. Wie geen prijsindicatie laat zien, valt af bij mensen die hem misschien wel hadden gebeld.
Zet dus een prijsindicatie of een rekenvoorbeeld op je site. Schrijf daarnaast de drie bezwaren op die je het vaakst hoort en zet de antwoorden erbij. "Werken jullie ook in mijn regio", "hoe lang duurt het", "wat als het niet bevalt". Dat zijn geen marketingvragen, dat zijn de vragen die iemand tegenhoudt met zijn vinger boven de knop.
Van aanvraag naar opdracht
De offerte is verstuurd en er gebeurt niets. Dit is het bekendste gat en het gat dat het meeste geld kost, omdat het werk al gedaan is.
Twee ingrepen halen hier het meeste uit. Zet boven je offerte een samenvatting van een halve pagina met de prijs, de doorlooptijd en wat er gebeurt. En bel na een week na. Niet mailen, bellen. Dat levert meer op dan een maand adverteren, want een deel van de mensen die niet reageren is de offerte gewoon vergeten.
Van klant naar tweede opdracht
Geleverd, gefactureerd, stilte. Geen bericht, geen vraag hoe het bevalt, geen aanbod voor wat er daarna nodig is. Bij de meeste bedrijven eindigt de klantreis bij de laatste factuur, en dat is precies waar de goedkoopste omzet begint.
Zet twee herinneringen in je agenda per klant: één na twee weken en één na een jaar. Dat is de hele ingreep. Wat je in die twee berichten zet staat verderop bij de fase na de aankoop.
Wat je per fase meet
Per fase hoort een ander getal. Eén cijfer voor de hele reis bestaat niet, en wie er toch een zoekt komt uit bij bezoekersaantallen, die over geen enkele fase iets zeggen.
- Bewustwording: het aantal vertoningen in Search Console en het aantal verschillende zoekopdrachten waarop je verschijnt. Dat tweede getal groeit als je uitleg begint te werken, vaak maanden voordat je bezoek stijgt.
- Overweging: hoeveel bezoekers je prijspagina en je referenties bekijken, en hoeveel mensen je naam intikken in Google. Dat laatste is het duidelijkste bewijs dat er iets van je blijft hangen.
- Aankoop: aanvragen per maand, welk deel opdracht wordt, hoeveel dagen daartussen zitten, en hoeveel mensen aan je formulier beginnen zonder het af te maken.
- Gebruik: hoeveel vragen en klachten er komen na oplevering, en waarover. Vijf keer dezelfde vraag betekent een ontbrekende pagina.
- Loyaliteit: hoeveel klanten een tweede keer kopen en welk deel van je nieuwe klanten zegt doorverwezen te zijn.
Die laatste twee worden het minst bijgehouden en je weet ze alleen als je het vraagt. Toch zeggen ze meer over de gezondheid van je bedrijf dan alle bezoekcijfers bij elkaar.
Bijhouden zonder pakket
Je hebt hier geen systeem voor nodig. Een tabel met zes kolommen doet het werk: datum, hoe iemand je gevonden heeft, waar hij naar vroeg, offerte verstuurd ja of nee, opdracht ja of nee, en bij nee de reden.
Na twintig regels zie je al patronen. Bij mij komen de meeste aanvragen uit één bron waar ik nooit iets aan doe, en gaan de meeste offertes op dezelfde reden niet door. Dat zie je in geen enkel statistiekenpakket, want het gebeurt aan de telefoon.
Kies per fase één getal en houd dat een jaar vast. Wisselen van maatstaf is de snelste manier om nooit te weten of iets werkte.
Wat je op je eigen site kunt zien
Je site is het enige deel van de reis dat je zelf helemaal in de hand hebt, en meestal ook het deel waar de meeste momenten in zitten. Je ziet er welke pagina's iemand achter elkaar bekijkt voordat hij een formulier invult. Dat heet een conversiepad en het is het best meetbare stuk van de hele reis.
Kijk naar de volgorde waarin pagina's worden bekeken. Als bezoekers massaal van je dienstpagina teruggaan naar de homepage, ontbreekt er iets op die dienstpagina. Als de prijspagina de laatste pagina van het bezoek is, is dat een antwoord op zichzelf.
Kijk ook naar de formulieren: waar stoppen de mensen die eraan beginnen? Een veld te veel kost aanvragen, en dat merk je nergens tenzij je ernaar kijkt.
En kijk naar snelheid op mobiel. Wie binnenkomt via een telefoon op een matige verbinding en drie seconden naar een wit scherm kijkt, verlaat de reis bij het eerste contactmoment. Dat is een technische reparatie, geen marketingprobleem.
Waarom je de reis niet netjes kunt volgen
Je zult iemand niet van begin tot eind kunnen volgen. Safari en Firefox blokkeren cookies van derden al jaren standaard, mensen wisselen van telefoon naar laptop, een deel van je bezoekers weigert je cookiebanner en wie na drie maanden terugkomt, doet dat vaak via een andere weg. Twee bezoeken van dezelfde persoon zijn in je cijfers dan twee verschillende mensen.
Attributiemodellen die de waarde over kanalen verdelen zijn een schatting op een schatting, en uit het conversiepad kun je niet terugrekenen wat iemand ergens anders heeft gezien. Gebruik de cijfers als richting, niet als telling. Eén vraag bij de start van elk gesprek is betrouwbaarder dan elk model: hoe bent u bij mij terechtgekomen.
Wat je met de gegevens mag doen
Zodra je contactmomenten aan een persoon koppelt, verwerk je persoonsgegevens en zit je in de AVG. Dat geldt ook als het "maar" om een bezoekgeschiedenis gaat, en ook voor een notitie in je klantenlijst of het regeltje "belde in maart, vond het te duur".
Voor cookies en vergelijkbare technieken die niet strikt nodig zijn om de site te laten werken, heb je vooraf toestemming nodig. Dat staat in de Telecommunicatiewet en het geldt ook voor statistiek en remarketing. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft daarnaast een handleiding gepubliceerd voor het privacyvriendelijk instellen van Google Analytics. Weigeren moet net zo makkelijk zijn als accepteren, en juist daar gaan de meeste banners de mist in.
Voor je eigen klantgegevens heb je een grondslag nodig. Met een overeenkomst mag je verwerken wat je nodig hebt om die uit te voeren. Je mag de gegevens niet eindeloos bewaren en je moet kunnen uitleggen wat je ermee doet. Een klantreis die uitmondt in een profiel per persoon, opgebouwd uit klikgedrag, valt onder profilering en daar hoort openheid bij.
Vier dingen die in de praktijk misgaan bij een klantreis die op papier netjes is:
- Je legt meer vast dan je gebruikt. Een aantekening als "leek gehaast en ongeïnteresseerd" heeft geen doel en is wel opvraagbaar. Schrijf niets op wat je niet aan de klant zou voorlezen.
- Je hebt geen bewaartermijn. Bepaal er een en zet hem in je privacyverklaring. De fiscale bewaarplicht van zeven jaar geldt voor je administratie, niet voor je lijst met geïnteresseerden.
- Je mist een verwerkersovereenkomst. Je klantenlijst, je nieuwsbriefdienst en je formulierplugin verwerken gegevens namens jou. Daar hoort een overeenkomst bij, en die staat bij de meeste diensten gewoon klaar.
- Je mailt op de verkeerde grondslag. Voor commerciële post gelden aparte regels uit de Telecommunicatiewet. Wat wel en niet mag staat in het artikel over e-mailmarketing.
Een klant mag opvragen wat je over hem hebt vastgelegd. Dat is meteen de handigste toets: zou je je aantekeningen zonder gêne kunnen laten zien, dan zit je goed.
Praktisch voor een klein bedrijf: houd het bij wat je echt gebruikt. Ik zie regelmatig een tracker of drie op een site waarvan de eigenaar de gegevens nooit bekijkt. Een risico zonder opbrengst, en het weghalen kost tien minuten.
De fase na de aankoop
Aan dit deel wordt het minst gedaan en hier ligt de meeste winst. Iemand die net klant is geworden heeft de moeilijkste stap al gezet: hij heeft je vertrouwd met zijn geld.
De eerste twee weken bepalen de toon. Stuur een bevestiging waarin staat wat er nu gebeurt, wanneer, en bij wie hij terechtkan met vragen. Een naam en een telefoonnummer, geen algemeen adres. Dat scheelt de helft van je "hoe staat het ermee" mails. Kom daarna terug op wat je beloofd hebt.
Bij oplevering hoort een korte uitleg van wat de klant zelf kan. De meeste vragen die je daarna krijgt gaan over dezelfde drie dingen.
Stuur na twee weken één bericht met de vraag hoe het bevalt. Dat levert twee dingen op. Problemen die je nog kunt repareren voordat ze een oordeel worden, en een tevreden klant op het moment dat hij het meest tevreden is. Dat is het moment om te vragen of hij een beoordeling wil achterlaten, niet drie maanden later. Zo'n bericht levert ook vaker een vervolgopdracht op dan een campagne, en het kost een mail.
Na een jaar volgt het tweede bericht, met iets dat nuttig is zonder aanbod. Dat zorgt dat je naam bovenkomt wanneer er weer iets nodig is.
Een klacht is naar mijn ervaring het contactmoment met de grootste invloed op het eindoordeel. Wie snel antwoordt en het oplost houdt vaker een klant over dan iemand bij wie nooit iets misging. Wat je verder doet om klanten vast te houden staat in het artikel over klantbehoud.
Reken het ook eens door. Wat een klant over meerdere jaren waard is, staat in het artikel over customer lifetime value. Zodra je dat getal kent, verandert je oordeel over hoeveel aandacht een bestaande klant verdient.
De zakelijke versie, met meerdere beslissers
Bij een zakelijke aankoop is er zelden één beslisser, en dat verandert de hele reis.
Er zijn meestal vier rollen in het spel. Degene die het probleem heeft en ermee moet werken. Degene die het uitzoekt, vaak een medewerker die drie partijen moest vergelijken. Degene die het budget beheert. En degene die tekent. Soms komt daar iemand van IT of inkoop bij, die niet ja kan zeggen maar wel nee.
Het gevolg is praktisch: degene die met jou praat is meestal niet degene die beslist. Alles wat je meegeeft moet dus doorstuurbaar zijn, want in de vergadering waar het besluit valt zit jij er niet bij. Wat daar ligt is jouw document.
Wat elke rol wil weten verschilt sterk. De gebruiker: werkt het en hoeveel werk kost het mij. De budgethouder: wat kost het en wat levert het op. Degene die tekent: welk risico loop ik als het misgaat. IT: waar staan de gegevens en wat gebeurt er als jullie ermee stoppen.
Werk daarom per rol een korte route uit in plaats van één lange, anders schrijf je voor een gemiddelde persoon die niet bestaat. Geef je gesprekspartner daarna één document van twee kantjes mee met de prijs, de doorlooptijd, wat jij doet, wat de klant zelf moet doen en wat er gebeurt als het misloopt. Dat is wat je interne pleitbezorger nodig heeft. Een mooie presentatie van twintig sheets haalt de vergadering niet.
Stel in je eerste gesprek de vraag wie er verder over gaat en wanneer ze erover praten. Ongemakkelijk, en het is de nuttigste vraag die er is: daarna weet je voor wie je schrijft en wanneer je nabelt.
Reken ook op een langere doorlooptijd. Een aanvraag die drie maanden stil ligt is niet verloren, die wacht op een begrotingsronde. Zet er een herinnering op.
Personalisatie: wanneer wel en wanneer niet
Personalisatie klinkt groot en is meestal klein. Iemand die al klant is niet dezelfde welkomstmail sturen. Een terugkerende bezoeker niet opnieuw hetzelfde pop-upvenster tonen. Een offerte die de naam van het project noemt in plaats van "geachte relatie".
Wat ik niet zou doen is een systeem aanschaffen dat inhoud per bezoeker wisselt voordat de basis staat. Dat kost geld en oplevertijd, het lost een probleem op dat je nog niet hebt, en het maakt je site moeilijker te onderhouden.
Techniek: waar je die voor nodig hebt
Een klantreis draait niet op software. Wel helpt het om ergens vast te leggen wat je weet, want anders zit alle kennis in je hoofd en in losse mails.
Voor een klein bedrijf is een eenvoudige klantenlijst met de datum van het laatste contact al genoeg. Een CRM-pakket wordt pas nuttig als meerdere mensen met dezelfde klanten werken, of als je zoveel aanvragen hebt dat je het overzicht kwijtraakt.
Automatisering hoort daarachteraan. Slechte mails automatisch versturen levert alleen sneller slechte mails op.
Hoe groot je het maakt en waar je begint
Houd het klein. Voor een bedrijf met vijf man is de hele oefening in een middag te doen, met één vel papier en één type klant. Software voor klantreizen, aparte onderzoeken en kleurenschema's per fase zijn op die schaal overdreven.
Kies één overgang waarvan je vermoedt dat het daar misgaat en repareer die. De hele reis in één keer inrichten mislukt, want dan wordt het een project in plaats van een verbetering. Mijn gok, als ik er niets van weet: het gat zit tussen vergelijken en aanvragen, of tussen aanvraag en opdracht. Allebei binnen een week aan te pakken.
Wat daarna loont: één keer per jaar de route van een echte klant nalopen, van eerste zoekopdracht tot laatste factuur, en de twee vervelendste momenten aanpakken. Dat is geen mooi model en het verandert wel iets.
Veelgestelde vragen over de customer journey
Wat is het verschil tussen een customer journey en een funnel?
Een funnel bekijkt het proces vanuit jouw kant en eindigt bij de verkoop: hoeveel mensen komen binnen en hoeveel houd je er onderaan over. Een customer journey bekijkt het vanuit de klant en loopt door na de aankoop, tot en met gebruik, service en herhaalaankopen.
In de praktijk gebruik je ze naast elkaar. De funnel is je rekenmodel, de klantreis is je begripsmodel.
Wat is het verschil tussen customer journey en customer experience?
De customer journey is de route: de opeenvolging van momenten. De customer experience is wat iemand daarbij ervaart: hoe het voelde, of het duidelijk was, of hij zich serieus genomen voelde.
Je tekent de reis om de ervaring te kunnen verbeteren. De reis is het middel, de ervaring is waar de klant over praat.
Wat is een touchpoint?
Een touchpoint is elk moment waarop iemand iets van je bedrijf meemaakt: een zoekresultaat, een advertentie, je website, een gesprek, de levering, een factuur of een recensie die iemand over je leest.
Ze zijn niet allemaal van jou. Juist de momenten die je niet zelf in de hand hebt, wegen vaak zwaar.
Hoeveel fasen heeft een customer journey?
Meestal vijf: bewustwording, overweging, aankoop, gebruik en loyaliteit. Je komt ook indelingen tegen met drie of met zeven fasen, en die zijn niet beter of slechter.
Het aantal doet er weinig toe, zolang je onderscheid maakt tussen iemand die nog aan het oriënteren is en iemand die bijna beslist heeft.
Hoe lang duurt een customer journey?
Van vijf minuten tot twee jaar, afhankelijk van wat het kost en hoe vervelend het is om ernaast te zitten. Een spoedreparatie is een beslissing van een uur, een nieuwe website voor een bedrijf is er een van maanden.
Kijk in je eigen administratie wanneer het eerste contact was en wanneer de opdracht kwam. Dat getal bepaalt hoeveel geduld je moet hebben met je eigen marketing.
Wat is customer journey mapping?
Customer journey mapping is het uittekenen van die reis, meestal als een schema met de fasen naast elkaar en per fase de vragen, de contactmomenten en de knelpunten.
Het doel is het gesprek over het schema. Zodra de gaten zichtbaar zijn, kun je kiezen welke je repareert.
Hoe weet ik in welke fase een bezoeker zit?
Aan wat hij bekijkt. Wie een uitlegartikel leest oriënteert zich. Wie op je prijspagina of je referenties zit, vergelijkt. Wie op je contactpagina komt, is eruit. Kijk welke pagina daarvoor en daarna komt, dan zie je de volgorde vanzelf.
Waarom haken mensen af tussen oriënteren en aanvragen?
Meestal om één van twee redenen: ze weten niet wat het kost, of ze hebben een twijfel die nergens beantwoord wordt. Een prijsindicatie of rekenvoorbeeld en de antwoorden op de drie bezwaren die je het vaakst aan de telefoon hoort, zijn een middag werk. Het is tekst, geen techniek.
Werkt dit ook voor een webshop?
Ja, en de fasen zijn er korter. Het accent verschuift naar de aankoop en naar wat er na de bestelling gebeurt: de bevestiging, de verzending, het retourbeleid. Een bestelbevestiging die vertelt wanneer het pakket komt scheelt meer klantvragen dan welke pagina ook.
Wanneer vraag ik om een beoordeling?
Op het moment dat iemand net tevreden is, dus bij oplevering of in het bericht na twee weken waarin je vraagt hoe het bevalt. Niet aan het eind van het jaar in een verzamelmail. Vraag het persoonlijk en zet er een directe link bij, want wie eerst moet zoeken waar het kan, doet het niet.
Mag ik het gedrag van bezoekers zomaar volgen?
Voor cookies en scripts die niet nodig zijn om je site te laten werken, zoals statistiek en remarketing, heb je vooraf toestemming nodig. Dat volgt uit de Telecommunicatiewet. Het bewaren en koppelen van die gegevens valt onder de AVG.
Koppel je dat gedrag aan een persoon in je klantenlijst, dan moet je kunnen uitleggen waarom je dat doet en hoe lang je het bewaart, en dat hoort ook in je privacyverklaring. Voor de meeste kleine bedrijven is dat meer moeite dan het waard is. Zet niets neer wat je niet gebruikt, dan is dat verhaal ook makkelijk te vertellen.
Hoe lang mag ik gegevens uit de klantreis bewaren?
Zo lang als je ze nodig hebt voor het doel waarvoor je ze verzamelde, en niet langer. De wet noemt geen vast aantal jaren voor marketinggegevens, dus je bepaalt zelf een termijn en legt die vast.
Let op het verschil met je administratie. Facturen bewaar je zeven jaar voor de Belastingdienst, maar een lijst met mensen die ooit een offerte vroegen valt daar niet onder.
Heb ik hier speciale software of een CRM voor nodig?
Om de reis uit te tekenen niet. Een vel papier, een whiteboard of een spreadsheet is voor een klein bedrijf genoeg. Wat je wel nodig hebt, is toegang tot je eigen cijfers en tot de mensen die klanten dagelijks spreken.
Een CRM wordt de moeite waard zodra je het overzicht kwijtraakt in je mailbox, of zodra een tweede persoon met dezelfde klanten werkt. Daaronder is een tabel met een datum van laatste contact even goed en sneller bijgewerkt. Let bij de keuze op twee dingen: past het bij je aanvraagformulier, en krijg je je gegevens er weer uit.
Wat is een omnichannel-strategie?
Omnichannel betekent dat iemand op elk kanaal hetzelfde antwoord krijgt en dat zijn gegevens meegaan. Wie via de site een vraag stelt en daarna belt, hoeft zijn verhaal niet opnieuw te doen.
Voor grote organisaties is dat een technisch project. Voor een klein bedrijf komt het neer op één gedeelde plek waar afspraken en mailwisselingen staan, zodat iedereen die klantcontact heeft hetzelfde weet. Degene die de telefoon opneemt, weet dan wat er gemaild is.
Waar begin ik als ik weinig tijd heb?
Bij het moment tussen offerte en opdracht. Daar valt bij de meeste bedrijven het meeste weg en daar is de reparatie het eenvoudigst: bel elke klant een week na de offerte na, en bel elke week één verloren offerte na.
Schrijf daarnaast de vijf vragen op die klanten je het vaakst stellen en zet het antwoord op je site. Daarmee vul je de overweging, waar bij vrijwel iedereen alleen een dienstpagina met drie alinea's staat. Is dat geregeld, kijk dan naar wat er na de levering gebeurt. Meestal niets, en dat is de goedkoopste omzet die er ligt.
Dit artikel hoort bij Online marketing. Daar vind je meer uitleg over hetzelfde onderwerp.
