Web 4.0.

Web 4.0 is een verzamelnaam voor een volgende fase van het web, waarin systemen zelf begrijpen wat je bedoelt en dingen voor je regelen. Er bestaat geen vaste definitie en geen instantie die er iets over bepaalt.

Die vaagheid is meteen het belangrijkste dat je over de term moet weten. Wie je iets verkoopt op basis van Web 4.0, kan zelf invullen wat het inhoudt. Hieronder staat wat er in omloop is, wat er wel echt verandert, en wat een klein bedrijf ermee moet.

De twee betekenissen die in omloop zijn

De term wordt op twee manieren gebruikt, door groepen die elkaar nauwelijks lezen.

De eerste komt uit toekomstverkenningen van rond 2008, toen mensen na Web 2.0 alvast een reeks bedachten. Web 4.0 heette daar het symbiotische web: mens en machine werken zo nauw samen dat het onderscheid vervaagt. Er zat geen techniek achter en geen bedenker met een naam, en de term bleef sindsdien rondzweven.

De tweede is nieuwer en concreter. Op 11 juli 2023 nam de Europese Commissie een strategie aan over Web 4.0 en virtuele werelden. Daarin wordt Web 4.0 beschreven als de fase waarin de digitale en de fysieke wereld in elkaar overlopen, met kunstmatige intelligentie, het internet der dingen, virtuele werelden en gegevens uit de echte omgeving die samenkomen.

Dat je een Europese strategie met deze naam kunt aanwijzen, maakt de term nog geen technische werkelijkheid. Het is een beleidsverhaal over waar Europa wil staan, geen beschrijving van iets dat af is.

Wat er in die Europese strategie staat

De strategie van 11 juli 2023 is het enige officiële document waarin de term serieus wordt gebruikt, dus het is nuttig om te weten wat erin staat.

De Commissie zet in op vier lijnen: mensen opleiden en toerusten voor deze technieken, Europese bedrijven in dit veld ondersteunen, overheden zelf toepassingen laten bouwen, en meepraten over de standaarden zodat virtuele omgevingen open en uitwisselbaar blijven in plaats van eigendom van een paar grote bedrijven.

Dat laatste punt is het meest interessante. De les van Web 2.0 was dat gesloten platforms de markt overnemen zodra er geen open standaard ligt. Europa probeert daar dit keer eerder bij te zijn.

Voor een ondernemer met vijf man volgt er vandaag niets uit. Er komt geen verplichting uit voort en er verandert niets aan je site. Het is beleid, en het is goed om te weten dat het bestaat als iemand de term laat vallen alsof er een standaard achter zit.

Waarom een versienummer op het web niet werkt

Het web krijgt geen versies. Er is geen uitgave, geen installatie en geen partij die iets uitroept.

De nummers die wel zijn blijven hangen, zijn achteraf geplakt. Web 1.0 is de naam die we later gaven aan het web van vaste pagina's die je alleen kon lezen. Web 2.0 beschrijft de omslag rond 2004 waarin gewone mensen zelf gingen publiceren. Beide zijn benoemd nadat duidelijk was wat er was veranderd.

Vanaf Web 3.0 gaat het andersom: er wordt een naam bedacht voor iets dat nog moet gebeuren, en daarna zoeken mensen er inhoud bij. Dat die naam intussen twee onverenigbare betekenissen heeft, laat zien hoe los het verband is.

Web 4.0 komt daar nog eens bovenop, terwijl over die vorige stap geen overeenstemming bestaat. Wat ik ervan vind: het nummer voegt niets toe aan een gesprek en maakt het meestal onduidelijker. Beschrijf liever wat een systeem doet.

Software die zelf handelingen verricht

Onder alle naamgeving zit één ontwikkeling die er echt toe doet. Software gaat van antwoorden geven naar handelingen verrichten.

Sinds eind 2022 zijn taalmodellen breed beschikbaar. Sinds eind 2024 wordt daar een tweede laag op gezet: assistenten die zelf gereedschap bedienen. Ze zoeken op, vullen formulieren in, halen gegevens uit meerdere systemen en zetten stappen achter elkaar. Voor de koppeling tussen zo'n assistent en externe systemen verscheen in november 2024 een open afspraak, het Model Context Protocol, dat inmiddels breed wordt overgenomen.

Wat dat voor je site betekent is klein en concreet. Er komt bezoek dat geen mens is en dat toch een handeling wil verrichten. Een offerteformulier dat alleen werkt na drie muisbewegingen, een prijs die uitsluitend in een afbeelding staat, of een agenda die achter een inlogscherm zit: dat blijft voor zo'n assistent onzichtbaar.

Tegelijk komt er meer ongewenst verkeer. Sites zien meer geautomatiseerde aanvragen, en CAPTCHA houdt dat maar deels tegen. Een echt probleem van vandaag dus, en er hoeft geen versienummer bij.

Zoeken waarbij niemand meer doorklikt

De verandering die je in je eigen cijfers terugziet, is dat een deel van je bezoek nooit meer aankomt. Het antwoord staat al bovenaan de zoekpagina of komt uit een assistent.

Waaraan merk je dat? In Google Search Console blijft je aantal vertoningen gelijk of stijgt het, terwijl je kliks dalen. Kijk daarbij per zoekopdracht: het zijn vooral de korte definitievragen die leeglopen, terwijl vragen met een keuze of een plaatsnaam erin gewoon blijven doorklikken.

Wat je daaraan kunt doen is beperkt en niet nul. Word je aangehaald als bron, dan komt er bezoek dat al overtuigd is, en dat gebeurt bij pagina's die één vraag afmaken in plaats van er tien half beantwoorden. Verder verandert er niets aan het werk dat je toch al deed voor zoekmachineoptimalisatie.

Wat ik ondernemers zie doen en wat niet werkt: teksten volproppen met vraagkoppen in de hoop opgepikt te worden. Wie tien vragen half beantwoordt, wordt bij geen enkele de bron.

Het internet der dingen en de nieuwe regels

Het internet der dingen is het deel van dit verhaal dat al jaren gewoon draait. Thermostaten, slimme meters, sensoren in machines, camera's en voertuigen die hun eigen gegevens doorsturen.

Wat er is veranderd, is de regelgeving eromheen. Sinds 12 september 2025 geldt de Europese dataverordening, die bepaalt dat de gebruiker van een verbonden product recht heeft op de gegevens die dat product voortbrengt en die mag laten doorgeven aan een andere partij. Dat is bedoeld om te voorkomen dat je aan één fabrikant vastzit voor onderhoud en analyse.

Daarnaast gelden sinds 1 augustus 2025 beveiligingseisen voor apparaten die draadloos verbinden, uit de Europese richtlijn voor radioapparatuur. En op 10 december 2024 trad de Cyberweerbaarheidsverordening in werking, die eisen stelt aan producten met digitale elementen; de meeste verplichtingen daaruit gelden vanaf december 2027.

Voor een klein bedrijf is de praktische kant hiervan simpel. Koop je apparatuur met een netwerkverbinding, vraag dan hoe lang de fabrikant beveiligingsupdates levert en wie er bij de gegevens kan. Het is inmiddels een inkoopvraag.

Wat er met al die gegevens gebeurt

Bij elke versie van dit verhaal hoort de belofte dat systemen je persoonlijk gaan bedienen omdat ze weten wat je wilt. Dat gebeurt ook, alleen bij bedrijven met veel meer gegevens dan jij hebt.

Aanbevelingen op een webshop, prijzen die meebewegen, advertenties die je achtervolgen: dat draait op miljoenen waarnemingen. Een bedrijf met vijftig bestellingen per maand kan daar niets zinnigs mee, en elke leverancier die het je toch verkoopt, verkoopt je een dashboard.

Er zit ook een grens aan wat mag. De AVG stelt dat je niet zomaar een besluit met rechtsgevolgen mag laten nemen door een systeem zonder dat er een mens aan te pas komt, en profileren vraagt uitleg vooraf. Wie klanten indeelt op basis van gedrag, moet dat kunnen verantwoorden.

Wat wel binnen bereik ligt van een klein bedrijf: kijken welke vragen steeds terugkomen en je site daarop aanpassen. Dat is dezelfde beweging, alleen met de hand en zonder gegevensberg.

Virtuele werelden, en wat ervan overbleef

De Europese strategie koppelt Web 4.0 nadrukkelijk aan virtuele werelden. Juist hier loopt de werkelijkheid het verst achter bij de verhalen.

Facebook noemde zichzelf in oktober 2021 Meta en zette zwaar in op de metaverse. Daarna liep het anders: Microsoft sloot in maart 2023 zijn virtuele ontmoetingsplek AltspaceVR, en de bezoekersaantallen van de bekende virtuele werelden bleven ver achter bij de investeringen. Apple bracht in februari 2024 de Vision Pro uit, een goed apparaat met een prijs die het buiten het bereik van gewoon gebruik houdt.

Wat wel werkt is kleiner en saaier. Een 3D-weergave van een product die je in de browser kunt draaien. Een meubel dat je met de camera van je telefoon in je eigen kamer zet. Een virtuele rondleiding door een pand of een showroom. Dat zit in gewone webtechniek en heeft geen bril nodig.

Werk je in een branche waar mensen iets willen zien voordat ze kopen, dan is dat het overwegen waard. In alle andere gevallen is het een dure oplossing voor een probleem dat je niet hebt.

Wat er niet gebeurt

Bij dit onderwerp hoort ook een lijst van dingen die al vijftien jaar worden voorspeld en steeds niet komen.

Een web dat zichzelf begrijpt zonder dat er ergens mensen aan te pas komen. Directe koppelingen tussen hersenen en computers als alledaagse manier om te zoeken. Holografische winkels. Volledig autonome systemen die zonder toezicht namens jou zaken doen en waar je op kunt vertrouwen.

Ik zeg niet dat het nooit gebeurt. Ik zeg dat het geen basis is om vandaag je website op te bouwen, en dat elke offerte die erop leunt met wantrouwen mag worden gelezen.

De regels die er inmiddels wel zijn

Terwijl de discussie over namen doorging, is er echte wetgeving gekomen. Die raakt je eerder dan welke technische ontwikkeling ook.

De Europese AI-verordening trad op 1 augustus 2024 in werking en wordt in stappen ingevoerd. De verboden toepassingen gelden sinds 2 februari 2025 en de regels voor algemene AI-modellen sinds 2 augustus 2025. Volgens het schema van de verordening zelf gaat het grootste deel van de overige verplichtingen in op 2 augustus 2026, en de zwaarste categorie een jaar later. Voor een klein bedrijf telt vooral de transparantieplicht: gebruik je een chatbot, dan moet je bezoeker weten dat hij met een machine praat, en beeld of tekst die door AI is gemaakt hoort herkenbaar te zijn.

Daarnaast geldt de digitaledienstenverordening sinds 17 februari 2024 voor alle online platforms, en de AVG geldt onverkort sinds 25 mei 2018. Gebruik je een AI-dienst waar klantgegevens doorheen gaan, dan heb je daarvoor een grondslag en een verwerkersovereenkomst nodig, net als bij elke andere leverancier.

Het is een merkwaardige uitkomst: de wetgever is over dit onderwerp concreter dan de techniek.

Wat je vandaag aan je site kunt doen

• Zet je prijzen en voorwaarden als tekst. Wat alleen in een afbeelding of een PDF staat, wordt niet gelezen door een machine en vaak ook niet door je klant.
• Houd je formulieren bedienbaar zonder muis. Duidelijke labels bij elk veld, foutmeldingen in tekst, en geen stap die alleen met slepen werkt.
• Zet je openingstijden en je adres op één vaste plek. Niet alleen in de voettekst en niet alleen op een contactpagina die pas na twee klikken laadt.
• Controleer wat je robots.txt doet. Veel sites blokkeren per ongeluk meer dan de bedoeling was, vaak door een instelling die er jaren geleden in kwam.
• Kijk of je site zonder JavaScript nog leesbaar is. Zet het in je browser uit en laad je belangrijkste pagina. Blijft er niets over, dan ziet een machine dat ook niet.

De keuze over AI-crawlers

Er is één knop waar ondernemers me het vaakst naar vragen: mogen AI-systemen mijn teksten ophalen. Om die vraag te beantwoorden moet je eerst twee soorten crawlers uit elkaar houden.

De eerste haalt tekst op om modellen mee te trainen. De tweede haalt pas op het moment van de vraag een pagina op, om er een antwoord mee te onderbouwen, en noemt jou daarbij als bron. Ze hebben elk een eigen naam in het bestand robots.txt, dus het is geen keuze van één knop.

Je kunt dus trainen weren en aanhalen toelaten. Wat je niet kunt is alles weren en toch genoemd blijven worden; dat gaat samen op.

Twee dingen die mensen hierover verkeerd hebben. Een regel in robots.txt is een verzoek en geen slot; wie zich er niets van aantrekt, komt gewoon binnen. En het weren van een crawler haalt niets weg wat al eerder is opgehaald. Hoe dat ophalen en indexeren technisch verloopt staat in het artikel over indexering door zoekmachines.

Hoe je een verkoopverhaal toetst

Krijg je een aanbieding om je bedrijf klaar te maken voor Web 4.0, stel dan vier vragen.

Welk probleem van welke klant lost dit op. Wat verandert er aan mijn omzet of mijn werk. Wat gebeurt er als deze leverancier over twee jaar stopt. En kan ik dit terugdraaien zonder mijn site opnieuw te bouwen.

Bij een goed voorstel zijn die vragen in twee minuten beantwoord. Blijft het bij "je loopt anders achter", dan koop je een gevoel.

Ik zie de term vooral opduiken in offertes waarin verder weinig staat. Dat is geen bewijs van kwaad opzet, en het is wel een reden om door te vragen. Een leverancier die weet waar hij het over heeft, kan dit in gewone woorden uitleggen zonder een nummer te noemen.

Veelgestelde vragen over Web 4.0

Wat is Web 4.0?

Een verzamelnaam voor een volgende fase van het web waarin kunstmatige intelligentie, verbonden apparaten en virtuele omgevingen samenkomen. Er is geen vaste definitie en geen partij die bepaalt wat er wel en niet onder valt.

De enige officiële invulling komt uit de strategie die de Europese Commissie op 11 juli 2023 aannam, waarin de term wordt gekoppeld aan virtuele werelden.

Bestaat Web 4.0 al?

Niet als iets dat je kunt aanwijzen. Onderdelen die eronder worden geschaard bestaan wel degelijk: assistenten die handelingen uitvoeren, apparaten die gegevens uitwisselen en zoekmachines die zelf antwoord geven.

Wat ontbreekt is het moment waarop het web overging naar een nieuwe versie. Dat moment komt niet, want zo werkt het web niet.

Wat is het verschil tussen Web 3.0 en Web 4.0?

Web 3.0 draait om hoe informatie is vastgelegd en van wie ze is. Web 4.0 draait om wat systemen ermee doen: zelfstandig handelen en verweven raken met de fysieke omgeving.

Praktisch is het onderscheid minder scherp dan het klinkt, want beide namen zijn vooraf bedacht en achteraf gevuld. Web 3.0 heeft er zelfs twee betekenissen bij gekregen die los van elkaar staan.

Wie heeft de term Web 4.0 bedacht?

Daar is geen naam voor aan te wijzen. De term dook rond 2008 op in toekomstverkenningen, als logische opvolger in een reeks die met Web 2.0 was begonnen.

De bekendste officiële toepassing is de Europese strategie van juli 2023. Die heeft de term niet bedacht, wel een stuk gangbaarder gemaakt in beleidsstukken.

Moet ik mijn website aanpassen voor Web 4.0?

Nee. Er is niets om je op aan te passen, want er is geen standaard en geen eis.

Wat wel loont zijn dingen die je sowieso zou doen: snelle pagina's, prijzen en voorwaarden als tekst, en een formulier dat werkt. Dat is toevallig ook precies wat een machine nodig heeft om je pagina te kunnen lezen.

Wat betekent Web 4.0 voor mijn vindbaarheid?

De verschuiving die je merkt is dat je vertoningen op peil blijven terwijl je kliks dalen, doordat het antwoord al bovenaan de zoekpagina staat.

Je kunt daar tegenover staan als aangehaalde bron. Dat lukt bij pagina's die één vraag afmaken, die feiten bevatten die elders te controleren zijn, en waarop duidelijk staat wie ze heeft geschreven.

Is de metaverse hetzelfde als Web 4.0?

Nee, het is er een onderdeel van in de Europese lezing. Web 4.0 is de bredere term, virtuele werelden zijn er één invulling van.

De metaverse zoals hij rond 2021 werd aangekondigd is grotendeels ingezakt. Wat overbleef zijn kleinere toepassingen zoals 3D-productweergave en virtuele rondleidingen, en die draaien gewoon in een browser.

Wat is een AI-agent?

Software die verder gaat dan antwoord geven en zelf handelingen uitvoert: opzoeken, invullen, bestellen, gegevens uit meerdere systemen combineren. Hij krijgt een doel en bepaalt zelf de stappen.

Voor websitehouders betekent het dat er bezoekers komen die geen mens zijn en toch iets willen doen. Een site die alleen met muisbewegingen te bedienen is, loopt daarop vast.

Moet ik AI-crawlers blokkeren?

Voor een dienstverlener die klanten zoekt: nee. Je haalt jezelf dan weg uit antwoorden waarin je anders als bron zou staan, en daar krijg je niets voor terug.

Leef je van advertentie-inkomsten op je artikelen, dan ligt het anders en is het het overwegen waard. Weer in dat geval alleen de crawlers die voor training ophalen, want die hebben een andere naam dan de crawlers die tijdens een vraag langskomen.

Moet ik iets met het internet der dingen?

Voor de meeste kleine bedrijven is dit een inkoopvraag en geen websitevraag. Koop je apparatuur die met het netwerk verbindt, vraag dan hoe lang er beveiligingsupdates komen en wie bij de gegevens kan.

Sinds 12 september 2025 heb je als gebruiker van een verbonden product recht op de gegevens die dat product voortbrengt, en mag je die laten overdragen aan een andere partij.

Wat verandert de AI-verordening voor mijn website?

Als je een chatbot op je site zet, moet duidelijk zijn dat je bezoeker met een machine praat, en materiaal dat door AI is gemaakt hoort herkenbaar te zijn. Die transparantieplicht hoort bij de verplichtingen die volgens de verordening in augustus 2026 ingaan.

De zwaardere verplichtingen uit die verordening gelden voor aanbieders van AI-systemen en voor toepassingen met een hoog risico, zoals bij werving of kredietbeoordeling. Een gewone bedrijfssite valt daar niet onder.

Hoe merk ik dat er AI-systemen op mijn site komen?

In je serverlogboek. Daar staat per bezoek de naam van het programma dat langskwam, en de bekende AI-crawlers zijn daaraan te herkennen. Je hostingpartij kan je die logboeken geven of een overzicht laten zien.

Verder merk je het aan de zijkanten: meer aanvragen op ongebruikelijke uren, meer verkeer op oude pagina's zonder dat je kliks stijgen, en soms meer nepinzendingen op je formulier. Dat laatste komt door geautomatiseerde invulling en is met een eenvoudige verborgen controle grotendeels te stoppen.

Verlies ik mijn bezoekers als AI alle antwoorden geeft?

Een deel wel, en dan vooral bij korte feitvragen die een assistent in één zin afhandelt. Dat zoekverkeer was voor je omzet toch al het minst waard.

Bij alles waar een keuze, een prijs of een afspraak achter zit, komt de bezoeker gewoon langs. Het verschil is dat hij beter voorbereid binnenkomt en minder pagina's leest voordat hij belt.

Wat komt er na Web 4.0?

Er wordt al over Web 5.0 geschreven, met dezelfde vaagheid. Zolang niemand kan aanwijzen wat er in de praktijk verandert, is het een naam op zoek naar inhoud.

De reeks zelf is nuttiger als geschiedenis dan als voorspelling. Wat er in elke fase daadwerkelijk gebeurde staat beschreven bij Web 1.0, Web 2.0 en Web 3.0.