Internet of Things (IoT).

Internet of Things, in het Nederlands het internet der dingen, is de verzamelnaam voor apparaten die met internet verbonden zijn en gegevens uitwisselen. Een slimme thermostaat, een sensor in een machine, een deurbel met camera, een tracker onder een aanhanger.

Het idee is simpel: een apparaat meet iets of doet iets, en het staat in verbinding met de rest. Daardoor kan het reageren op wat er elders gebeurt, en kun jij zien hoe het ergens voorstaat zonder erbij te zijn.

De term is rond 1999 ontstaan en heeft daarna een flinke hype meegemaakt. Wat ervan over is, is een handvol toepassingen waarmee echt geld wordt bespaard, plus een berg apparaten die na een paar jaar niets meer doen. Daar komt sinds kort Europese wetgeving overheen die die rommelige kant moet opruimen.

Hoe het in elkaar zit

Elke toepassing bestaat uit vier lagen, hoe groot of klein hij ook is.

Een sensor of schakelaar. Het apparaat dat meet of handelt. Een thermometer, een bewegingsmelder, een deurcontact, een relais dat iets aan of uit zet.

Een verbinding. Wifi, bluetooth, een mobiel netwerk of een netwerk dat weinig energie kost en ver reikt. Dit is de keuze die de rest van je project bepaalt.

Een plek waar het samenkomt. Een server of platform dat de metingen ontvangt, bewaart en doorgeeft. Vaak van de fabrikant, soms bij jezelf. De taal die daarvoor het meest wordt gebruikt heet MQTT: kleine berichtjes met een onderwerp erbij, waar andere systemen zich op kunnen abonneren.

Iets dat er iets mee doet. Een app, een dashboard, een melding, of een regel die automatisch iets in gang zet. Zonder deze laag heb je alleen een grafiek waar niemand naar kijkt.

Een deel van het rekenwerk kan ook in het apparaat zelf gebeuren in plaats van in de cloud. Dat werkt door als het internet eruit ligt en het houdt gevoelige gegevens op je eigen terrein.

De verbinding is de keuze die alles bepaalt

Bij elk project komt dezelfde vraag terug: hoe praat dit ding met de buitenwereld. Dat bepaalt hoe lang de batterij meegaat, hoe ver het apparaat van de router mag staan en wat het per maand kost.

Wifi is makkelijk omdat je het al hebt, maar het vreet stroom. Een sensor op wifi hangt in de praktijk aan een stopcontact, en hij verliest de verbinding zodra iemand het wachtwoord verandert.

Bluetooth gebruik je voor korte afstanden, bijvoorbeeld een temperatuurlogger in een koeling die je uitleest als je erlangs loopt.

LoRaWAN is gemaakt voor kleine hoeveelheden gegevens over grote afstand met heel weinig stroom. Zo'n sensor doet jaren op een batterij. Je hebt er wel een gateway voor nodig, van jezelf of van een netwerk waar je bij mag.

NB-IoT en LTE-M lopen over het mobiele netwerk, met een simkaart en een abonnement. Handig voor apparaten die overal in het land kunnen staan, en de dekking is het probleem van de provider.

Er zit een les in het verleden die mensen steeds vergeten. Toen 3G in Nederland werd uitgezet stopten allerlei alarmsystemen, liften en betaalautomaten met melden, omdat ze een modem hadden dat niets anders kende. Een netwerk waar je apparaat van afhangt is niet eeuwig.

Waar het echt werkt

Onderhoud op basis van meting. Een sensor die trillingen, temperatuur of stroomverbruik meet, zodat je een lager of een motor vervangt voordat hij stukgaat. Dit is de toepassing waar in het bedrijfsleven het meeste geld mee wordt bespaard, simpelweg omdat stilstand duurder is dan onderhoud.

Volgen waar iets is. Pakketten, containers, aanhangers, gereedschap. Tegen diefstal, en omdat zoekwerk uren kost.

Energie. De slimme meter in je meterkast is het bekendste Nederlandse voorbeeld. Die heeft een P1-poort waar je zelf een uitlezer op kunt aansluiten, en dan zie je per seconde wat je verbruikt in plaats van één keer per jaar op de rekening.

Klimaat en koeling. Een melder in een koelcel, een vriezer in een apotheek, een serverruimte. Hier ligt de winst in de melding om drie uur 's nachts.

Toegang en beveiliging. Sloten, camera's, rookmelders en waterlekmelders die iets doorgeven in plaats van alleen te loeien in een leeg pand.

Tuinbouw. Bodemvocht, luchtvochtigheid en temperatuur meten en gericht bijsturen. In de Nederlandse glastuinbouw is dat zo normaal dat niemand het nog IoT noemt.

Wat er misgaat en waaraan je het merkt

Het patroon is bijna altijd hetzelfde: het werkt maanden prima en valt dan stil zonder dat iemand het merkt.

Batterijen lopen leeg. Een sensor die niets meer stuurt ziet er in een dashboard hetzelfde uit als een sensor die niets bijzonders meet. Laat je systeem daarom ook alarm slaan bij stilte.

De verbinding valt weg na een verandering waar je niet aan dacht. Een nieuwe router, een ander wifiwachtwoord, een monteur die een stekker verzet.

De dienst erachter stopt. Google zette in 2016 de servers uit achter de Revolv-hub die het bedrijf had overgenomen, en op dat moment was dat apparaat een blok plastic. Dat is de kern van het probleem met apparaten die alleen via de cloud van de fabrikant werken: je koopt hardware en je krijgt een abonnement waar je geen zeggenschap over hebt. Bij goedkope merken verdwijnt vroeg of laat ook de app uit de winkel.

En dan is er de categorie die een probleem oplost dat niemand had. De koelkast die zelf melk bestelt is al vijftien jaar het standaardvoorbeeld bij dit onderwerp, en nog steeds heeft niemand er een.

Waarom juist deze apparaten worden gekraakt

Slimme apparaten zijn het favoriete doelwit van geautomatiseerde aanvallen, en dat is geen toeval. Ze hangen er jarenlang, niemand werkt ze bij, en bij een heel model is het fabriekswachtwoord hetzelfde.

In 2016 liet het Mirai-botnet zien wat die combinatie oplevert. Honderdduizenden camera's en videorecorders werden overgenomen met niets meer dan een lijstje standaardwachtwoorden, en samen legden ze grote delen van het internet plat.

Daar komt bij dat zulke apparaten vaak rechtstreeks vanaf internet bereikbaar worden gemaakt. Iemand zet een poort open in de router om de camera van thuis te bekijken, of de router doet dat zelf. Er bestaan zoekmachines die het internet afstruinen naar precies zulke apparaten en ze op merk en model sorteren.

Voor een bedrijf is het gevaar zelden dat iemand meekijkt met je camera. Het gevaar is dat zo'n apparaat een voetje tussen de deur is naar de rest van je netwerk, waar je administratie staat. Een slimme lamp op hetzelfde netwerk als je boekhoudpc is een risico dat je in vijf minuten wegneemt.

Wat je zelf doet om het dicht te houden

• Verander het standaardwachtwoord bij elk apparaat dat je in gebruik neemt, ook bij dingen waarvan je denkt dat het niet uitmaakt.
• Zet slimme apparaten op een apart netwerk, los van je computers. Vrijwel elke moderne router kan een gastnetwerk aanmaken, en dat is genoeg.
• Zet geen poorten open in je router om ergens vanaf buiten bij te kunnen. Gebruik de app van de fabrikant of een beveiligde verbinding naar je eigen netwerk. Zet ook de functie uit waarmee apparaten zelf poorten openen.
• Kies fabrikanten die updates leveren en kijk hoe lang ze dat beloven. Sinds kort moet die periode bij verkoop bekend zijn, dus je kunt ernaar vragen.
• Zet automatisch bijwerken aan waar dat kan, en loop één keer per jaar de apparaten langs die dat niet kunnen.
• Vraag je af waar de gegevens heen gaan. Bij camera's en microfoons in een praktijk of kantoor is dat een echte afweging en geen formaliteit.

Dit is dezelfde denkwijze als bij het beveiligen van een website: bijwerken, geen verlaten software gebruiken, en niet meer openzetten dan nodig is.

De Europese regels voor verbonden apparaten

Tot voor kort mocht een fabrikant vrijwel alles op de Europese markt zetten. Dat is aan het veranderen, en de data staan vast.

Sinds 1 augustus 2025 gelden er beveiligingseisen voor draadloze apparaten die met internet verbinden. Die komen uit een aanvulling op de Europese radioapparatenrichtlijn. Een apparaat mag het netwerk geen schade toebrengen, het moet persoonsgegevens beschermen en het moet bestand zijn tegen fraude. Die datum is een jaar opgeschoven vanaf 2024, omdat de bijbehorende normen nog niet klaar waren.

Daarnaast is er de Cyber Resilience Act, op 10 december 2024 in werking getreden. Vanaf 11 september 2026 moeten fabrikanten actief misbruikte kwetsbaarheden melden, en vanaf 11 december 2027 gelden de volledige eisen. Dan moet een product met digitale onderdelen veilig zijn ingericht bij oplevering, moet de fabrikant kwetsbaarheden afhandelen en updates leveren, en moet hij vooraf zeggen hoe lang hij dat doet. Vijf jaar is daarbij het uitgangspunt, tenzij het product duidelijk korter meegaat.

De onderliggende norm voor consumentenapparatuur is een Europese standaard die onder meer voorschrijft dat er geen universele fabriekswachtwoorden meer mogen zijn en dat er een meldpunt voor kwetsbaarheden moet zijn. Het toezicht in Nederland ligt bij de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur, die tot 2023 Agentschap Telecom heette.

Wat je hier als koper aan hebt: apparaten die vanaf die data in de winkel liggen zijn beter dan wat er nu staat, en je mag vragen hoe lang een product ondersteund wordt. Wat je er niet aan hebt: wat je nu al hebt hangen valt er niet onder.

De Data Act: wie mag er bij de gegevens van jouw apparaat

Er is een tweede stuk Europese wetgeving dat voor bedrijven misschien nog nuttiger is en dat veel minder aandacht krijgt.

De Europese datawet is sinds 12 september 2025 van toepassing. Die regelt dat de gebruiker van een verbonden product recht heeft op de gegevens die het product voortbrengt, en dat hij die mag laten delen met een derde partij die hij zelf kiest.

In gewone taal: koop je een machine, een bestelbus of een koelinstallatie met sensoren erin, dan zijn de meetgegevens niet automatisch het eigendom van de leverancier. Je mag erbij, en je mag ze doorgeven aan een ander onderhoudsbedrijf. Dat breekt het patroon waarin je voor onderhoud vastzit aan de partij die het apparaat leverde.

Stel dus bij aanschaf de vraag: krijg ik mijn eigen gegevens eruit, in welk formaat, en zonder extra kosten. Zet het antwoord in het contract.

Slimme apparaten en de AVG

Zodra een apparaat iets meet dat naar een persoon te herleiden is, geldt gewoon de AVG. Dat gebeurt sneller dan mensen denken.

Een camera bij de ingang legt bezoekers en voorbijgangers vast. Filmt hij ook de openbare weg of de stoep van de buren, dan wordt het lastig, en de Autoriteit Persoonsgegevens is daar duidelijk over. Een teller die alleen bezoekers telt zonder beeld te bewaren is een heel ander verhaal dan een camera met gezichtsherkenning.

Bij personeel komt er iets bij. Een systeem waarmee je aanwezigheid, rijgedrag of werktempo van medewerkers kunt volgen is een personeelsvolgsysteem, en daarvoor heb je instemming van de ondernemingsraad nodig als je die hebt. Dat staat in de Wet op de ondernemingsraden en wordt regelmatig vergeten bij trackers in bedrijfsauto's.

Zet voordat je iets ophangt op papier waarom je meet, hoe lang je het bewaart en wie erbij kan. Bij systematisch volgen van mensen hoort daarnaast een gegevensbeschermingseffectbeoordeling. Kijk ook waar de gegevens fysiek terechtkomen, want veel apparaten sturen alles naar een server buiten Europa.

Merken die niet met elkaar praten

De grootste ergernis in de praktijk is niet techniek maar versnippering. Elk merk bouwt zijn eigen systeem met zijn eigen app, en voor je het weet heb je vijf apps voor vijf apparaten die niets van elkaar weten.

Daar is een standaard voor bedacht die Matter heet en die sinds eind 2022 bestaat. Apple, Google, Amazon en Samsung zitten er samen in, en apparaten met dat logo horen met elk van die systemen te werken. Het helpt, maar het is nog lang niet overal en oudere apparaten doen niet mee.

Voor bedrijfstoepassingen werkt een oudere en saaiere oplossing beter: apparaten die een open protocol spreken en die je zelf kunt uitlezen. Er bestaat open source software waarmee je alles in eigen beheer aan elkaar knoopt. Dat vraagt meer werk aan het begin en levert een systeem op dat blijft werken als een fabrikant ermee stopt.

Wat een klein bedrijf hier echt aan heeft

Denk klein en concreet, en begin bij een vraag die je nu al hebt. Wat wil je weten zonder er zelf naartoe te lopen, en wat wil je automatisch laten gebeuren.

Een temperatuurmelder in een koeling die je waarschuwt voordat de voorraad bederft. Een deurcontact dat meldt dat het magazijn na sluitingstijd openstaat. Een waterlekmelder in een technische ruimte. Een teller die bijhoudt hoeveel mensen er binnenkomen, zodat je je openingstijden op iets anders baseert dan een gevoel.

Dat zijn oplossingen van een paar losse onderdelen die zich terugbetalen bij het eerste voorval dat ze voorkomen. Alles daarboven is een project, en projecten worden groter dan het probleem dat ze oplossen.

Wat ik op deze schaal overdreven vind: een eigen platform laten bouwen, en gegevens verzamelen omdat het ooit nog eens van pas kan komen. Meten zonder dat er een melding of een besluit aan hangt levert alleen opslagkosten op. Dat is ook het verschil met grote gegevensverzamelingen, waar het verzamelen zelf soms wel het punt is.

Wat je vraagt voordat je iets koopt

• Hoe lang krijg ik updates? Vraag om een datum, niet om een geruststelling.
• Werkt het zonder de cloud van de fabrikant? Zo nee, wat gebeurt er als die dienst stopt.
• Kan ik mijn eigen gegevens exporteren? In welk formaat, en zit daar een rekening aan vast.
• Waar staan de gegevens? Binnen of buiten Europa, en wie kan erbij?
• Wat kost het per maand? Bij veel apparaten zit de echte prijs in het abonnement en niet in de doos.
• Hoe lang gaat de batterij mee en wie vervangt hem?

Krijg je op de eerste twee vragen geen helder antwoord, dan is dat je antwoord.

Waar het raakt aan je website en je netwerk

Op enig moment wil iemand die metingen ergens zien, en dan komt het bij de webkant terecht.

Meestal gebeurt dat via een koppeling: het apparaat of het platform van de fabrikant stuurt gegevens door naar een ander systeem. Hoe zulke koppelingen werken staat in het artikel over API-ontwikkeling. Dat is ook het punt waarop het misgaat, want een koppeling die niemand bewaakt valt stil zonder foutmelding.

Wil je zo'n dashboard achter een inlog op je eigen site zetten, let dan op twee dingen. Het verkeer hoort versleuteld te zijn met een geldig certificaat, ook op een pagina die alleen jij gebruikt. En zet iets bedrijfskritisch niet op dezelfde plek als je gewone website, want dan neemt een probleem met je site je meetgegevens mee.

De meeste kleine bedrijven hebben dit niet nodig. De app van de leverancier plus een melding per mail dekt negen van de tien gevallen, en die tiende wordt vaak een bestaande dienst die je per maand afneemt.

Veelgestelde vragen over Internet of Things

Wat betekent Internet of Things precies?

Internet of Things is de verzamelnaam voor apparaten die geen computer of telefoon zijn maar wel met internet verbonden zijn en gegevens uitwisselen. In het Nederlands wordt het internet der dingen genoemd, en de afkorting IoT wordt vaker gebruikt dan de hele term.

Wat is een voorbeeld van Internet of Things?

De slimme meter in je meterkast, een thermostaat die je op afstand bedient, een deurbel met camera, een tracker onder een aanhanger, een sensor die de temperatuur in een koelcel doorgeeft. In een fabriek zijn het sensoren die trillingen of stroomverbruik van machines meten.

Hoe veilig zijn slimme apparaten?

Dat verschilt enorm per merk en per prijsklasse. De onveilige apparaten hebben een fabriekswachtwoord dat voor het hele model hetzelfde is, krijgen geen updates en zijn na een paar jaar verlaten door de fabrikant.

Je kunt het risico grotendeels zelf wegnemen: wachtwoord veranderen, apparaten op een apart netwerk zetten en geen poorten openzetten in je router. Nieuwe Europese regels moeten de fabrikanten langzaam dwingen om hun kant beter te doen.

Wat gebeurt er met mijn slimme apparaat als de fabrikant ermee stopt?

Bij een apparaat dat alleen via de cloud van die fabrikant werkt: niets meer. Zodra de servers uitgaan doet het ding niets, ook al hangt hij prima aan de muur en is hij technisch heel.

Dat is de reden om te vragen of een apparaat ook lokaal werkt, zonder verbinding met de fabrikant. Apparaten die een open protocol spreken kun je aan andere software koppelen en die overleven zo'n moment wel.

Moet ik slimme apparaten op een apart wifinetwerk zetten?

Ja, en het kost je vijf minuten. Vrijwel elke router kan een gastnetwerk aanmaken. Zet daar je camera's, lampen, stekkers en sensoren op, en houd je computers en je netwerkschijf op het gewone netwerk. Wordt er dan ooit een apparaat overgenomen, dan zit de aanvaller in een afgescheiden hoek.

Welke Europese regels gelden er voor slimme apparaten?

Sinds 1 augustus 2025 gelden er beveiligingseisen voor draadloze apparaten die met internet verbinden, uit een aanvulling op de radioapparatenrichtlijn. Daarnaast is de Cyber Resilience Act op 10 december 2024 in werking getreden, met een meldplicht voor misbruikte kwetsbaarheden vanaf 11 september 2026 en volledige eisen vanaf 11 december 2027. Daar komt de Europese datawet bij, van toepassing sinds 12 september 2025.

Ben ik als klein bedrijf verplicht iets te doen met die regels?

De eisen aan producten liggen bij de fabrikant en de importeur, niet bij jou als koper. Voor jou zijn het inkoopvragen: hoe lang krijg ik updates en kom ik bij mijn eigen gegevens.

Verwerk je persoonsgegevens met zo'n apparaat, bijvoorbeeld met een camera of een tracker, dan geldt de AVG wel gewoon voor jou. De Europese netwerkbeveiligingsregels voor organisaties richten zich op aangewezen sectoren en grotere partijen, en raken een bedrijf met vijf man meestal alleen via een opdrachtgever die er wel onder valt.

Mag ik een camera ophangen bij mijn bedrijf?

Bij je eigen pand mag dat, maar er zitten voorwaarden aan. Je moet een concrete reden hebben, je moet het kenbaar maken met een bordje, je mag niet meer filmen dan nodig is en je moet de beelden kort bewaren.

Film je de openbare weg of het terrein van de buren mee, dan gaat het mis. En houd je met camera's ook je personeel in de gaten, dan heb je daarnaast toestemming van de ondernemingsraad nodig als die er is.

Wat is Matter en heb ik dat nodig?

Matter is een standaard uit eind 2022 waarmee apparaten van verschillende merken met elkaar kunnen samenwerken. Apple, Google, Amazon en Samsung doen mee.

Nodig is het niet, handig wel: apparaten met dat logo werken met elk van die systemen, waardoor je minder losse apps nodig hebt. Let erop dat oudere apparaten er niet onder vallen en dat niet elke functie van elk apparaat wordt ondersteund.

Werkt IoT ook zonder internet?

Dat hangt van het apparaat af. Sommige apparaten praten lokaal met een hub of een computer bij jou en gebruiken internet alleen als jij van buitenaf wilt kijken. Die blijven werken als de verbinding wegvalt.

Apparaten die elke opdracht via de servers van de fabrikant laten lopen doen bij een internetstoring helemaal niets, ook al staan het schakelaartje en de lamp een halve meter uit elkaar.

Wat is het verschil tussen IoT en domotica?

Domotica is de oudere term voor techniek die een gebouw automatiseert: verlichting, verwarming, zonwering, toegang. Dat werkte vroeger met bekabelde systemen zonder internet.

IoT is breder en gaat over verbonden apparaten in het algemeen, ook buiten gebouwen. In de praktijk lopen de twee door elkaar heen, en een moderne domotica-installatie is gewoon een IoT-systeem.

Kan ik mijn slimme meter zelf uitlezen?

Ja. Nederlandse slimme meters hebben een P1-poort waar je een uitlezer op kunt aansluiten. Die stuurt de metingen naar je eigen netwerk, zonder tussenkomst van je energieleverancier.

Daarmee zie je je verbruik per moment in plaats van achteraf op een rekening, en kun je koppelen aan andere systemen. Voor een bedrijf met een werkplaats of een koelinstallatie levert dat vaak binnen een week een verrassing op.

Wat kost een IoT-oplossing voor een klein bedrijf?

Dat hangt volledig af van de schaal, maar de opbouw is altijd hetzelfde: de apparaten zelf, eventueel een gateway, en per apparaat een bedrag per maand voor de verbinding of het platform.

Die laatste post wordt het vaakst vergeten en is op termijn de grootste. Reken hem vijf jaar door voordat je iets bestelt, en vraag wat er gebeurt met de prijs als je uitbreidt.