Wat zijn zoekmachinealgoritmen?

Een zoekmachinealgoritme is het geheel van regels waarmee Google bepaalt welke pagina's het beste antwoord zijn op een zoekopdracht, en in welke volgorde ze verschijnen.

Het is geen enkele formule maar een stapel systemen die samenwerken. Google noemt zelf honderden signalen, en de weging daarvan kent niemand buiten het bedrijf. Wat je wel kunt weten staat hieronder: hoe de rangschikking in grote lijnen verloopt, welke veranderingen er echt toe deden, en waar de grens ligt tussen wat Google bevestigt en wat de branche erbij verzint.

Wat er gebeurt tussen intikken en resultaat

Voordat er iets te rangschikken valt, moet je pagina zijn opgehaald en opgeslagen. Dat doen de spiders van de zoekmachine, en het resultaat komt in de index terecht. Hoe dat verloopt en waarom pagina's soms niet in de index komen staat bij indexering door zoekmachines.

Pas op het moment dat iemand iets intikt, wordt er gerangschikt. Google zoekt dan niet het web af maar zijn eigen index, kiest daar de kandidaten uit en zet ze in volgorde. Dat hele proces duurt een fractie van een seconde.

Dat betekent dat er geen vaste positie bestaat. Jouw pagina staat voor de ene zoekopdracht derde en voor de andere nergens, en dat verschilt ook nog per locatie, per apparaat en per moment. Een klant die zegt "wij staan op één" bedoelt bijna altijd: op mijn telefoon, in mijn straat, op de zoekopdracht waar ik zelf aan denk.

Het resultaat is bovendien geen kale lijst meer. Er zitten kaarten, video's, vragen, advertenties en samenvattingen tussen. Hoe zo'n pagina met resultaten is opgebouwd staat bij organische zoekresultaten.

Waar het op let

Betekenis. Wat wordt er precies gevraagd. Google vertaalt je zoekopdracht in feite naar wat je waarschijnlijk bedoelt, inclusief spelfouten, synoniemen en de vraag of je iets wilt kopen, weten of ergens naartoe wilt.

Relevantie. Gaat jouw pagina daar echt over. Niet of het woord erin staat, maar of het onderwerp wordt afgemaakt.

Kwaliteit. Verwijzen anderen naar je, klopt de informatie, is er iemand aanwijsbaar verantwoordelijk voor de tekst. Wat verwijzingen daarin doen staat bij linkbuilding.

Bruikbaarheid. Laadt de pagina snel, werkt hij op een telefoon, is hij niet dichtgeplakt met meldingen.

Context. Waar je bent, in welke taal je zoekt, en soms wat je kort daarvoor zocht. Google zegt dat persoonlijke geschiedenis een kleine rol speelt en dat locatie en taal het meeste doen. Dat komt overeen met wat je ziet als je dezelfde zoekopdracht in twee steden uitvoert.

Systemen tegenover updates

Google maakt sinds 2023 zelf een onderscheid dat de verwarring flink verkleint. Er zijn systemen, die doorlopend draaien, en er zijn updates, die iets aan die systemen veranderen.

Systemen zijn bijvoorbeeld het onderdeel dat links analyseert, het onderdeel dat dubbele pagina's eruit filtert, en het onderdeel dat bij nieuwsonderwerpen verse pagina's naar voren haalt. Die draaien altijd. Een update is een aangekondigde wijziging, zoals een kernupdate.

Google publiceert een overzicht van die systemen in de eigen documentatie, inclusief een lijst van systemen die zijn uitgefaseerd. Panda en Penguin staan daar bij de gepensioneerde namen: hun werk zit inmiddels in het gewone rangschikkingssysteem.

Waarom dit uitmaakt: als iemand zegt dat hij "voor Penguin optimaliseert", praat hij over een systeem dat als losse naam niet meer bestaat. En als iemand zegt dat er gisteren een update was omdat de posities schommelden, dan is dat meestal gewoon het systeem dat zijn werk doet.

De updates die ertoe deden

Panda, 2011. Richtte zich op dunne en overgeschreven inhoud. Sites die vooral bestonden uit dertig varianten van hetzelfde artikel zakten weg.

Penguin, 2012. Pakte gekochte links aan. Daarmee eindigde het tijdperk waarin je jezelf omhoog kon kopen met linkpakketten.

Hummingbird, 2013. De overstap van losse woorden naar betekenis. Vanaf hier ging het om wat je bedoelde en niet om welke letters je intikte.

RankBrain, 2015. Machinaal leren erbij, vooral voor zoekopdrachten die nog nooit eerder waren ingetikt.

BERT, 2019. Begrip van zinsverband. Kleine woorden als voor, naar en zonder gingen meetellen, en die veranderen de betekenis van een zoekopdracht compleet.

De helpful content update, 2022. Gericht op teksten die zijn gemaakt om te scoren in plaats van om iemand te helpen. In maart 2024 ging dit systeem op in de gewone rangschikking, waardoor het niet langer een aparte stempel op een hele site zet maar per pagina meeweegt.

De spamregels van maart 2024. Google voegde er drie categorieën aan toe: massaal geproduceerde teksten, het opkopen van verlopen domeinen om hun geschiedenis te misbruiken, en het uitbaten van de goede naam van een grote site door er commerciële pagina's van derden op te zetten. Dat laatste raakte een aantal nieuwssites die hun spelpagina's aan externe partijen hadden uitbesteed.

Hoe een kernupdate verloopt

Een paar keer per jaar draait Google een kernupdate. Die wordt aangekondigd op het statusoverzicht voor de zoekmachine, dat sinds 2022 bestaat, en daar staat ook wanneer de uitrol klaar is.

Zo'n uitrol duurt één tot drie weken. In die periode is het onrustig: je posities gaan omhoog, dan omlaag, dan weer ergens tussenin. Conclusies trekken op dag drie heeft geen zin.

Belangrijk om te snappen is wat een kernupdate niet is. Het is geen straf. Google herweegt hoe pagina's zich tot elkaar verhouden, en als een concurrent beter beoordeeld wordt, zak jij zonder dat je iets fout hebt gedaan. Er is dan ook geen knop om weer omhoog te komen.

Google zegt zelf dat herstel meestal pas bij een volgende kernupdate zichtbaar wordt. Dat betekent maanden, en dat is de reden dat paniekwerk in de tussentijd zo zelden helpt.

Wat Google wel bevestigt

Meer dan mensen denken. Er is openbare documentatie voor websitebeheerders, er zijn spamregels die precies beschrijven wat verboden is, er is een statusoverzicht met storingen en updates, en er zijn de richtlijnen voor de mensen die zoekresultaten beoordelen.

Die laatste zijn interessant en worden vaak verkeerd begrepen. Google laat beoordelaars pagina's cijfers geven, maar die cijfers veranderen niets aan jouw positie. Ze worden gebruikt om te toetsen of een wijziging in het algoritme de resultaten beter maakt.

In die richtlijnen staat ook E-E-A-T: ervaring, deskundigheid, gezaghebbendheid en betrouwbaarheid. De extra E voor ervaring kwam er in december 2022 bij. Het is geen score en geen knop in het algoritme; het is de bril waardoor beoordelaars kijken, en daarmee wel een aardige leidraad voor wat Google probeert te belonen.

Google bevestigt daarnaast een aantal dingen die het niet gebruikt. Gegevens uit Google Analytics tellen niet mee voor je positie. Domeinautoriteit is een cijfer van een ander bedrijf en zit niet in het algoritme. En een pagina die op meerdere adressen staat krijgt geen straf; er wordt er gewoon één gekozen.

Wat er in 2024 naar buiten kwam

Twee gebeurtenissen in 2024 hebben het beeld bijgesteld van wat Google wel en niet zegt.

In mei 2024 lekte er interne documentatie uit van een systeem waarin Google gegevens over pagina's opslaat. Google bevestigde dat de documenten echt waren en waarschuwde er tegelijk voor om er conclusies uit te trekken, omdat er niet bij staat wat er gebruikt wordt en hoe zwaar. In die documentatie stonden velden die jarenlang stellig waren ontkend, waaronder iets dat op een gezaghebbendheidscijfer per site lijkt.

Datzelfde jaar liep in de Verenigde Staten de mededingingszaak tegen Google, die in augustus 2024 leidde tot het oordeel dat het bedrijf zijn positie in zoeken onrechtmatig in stand had gehouden. Uit de stukken en getuigenverklaringen in die zaak bleek dat klikgedrag van gebruikers een rol speelt in de rangschikking, iets waarover Google in het openbaar altijd afhoudend was geweest.

Wat je daarmee moet: niet veel, en dat is het punt. Er is geen praktische handeling die uit deze onthullingen volgt. Ze zijn nuttig als tegengif tegen stellige uitspraken van beide kanten. Wie zegt dat hij precies weet hoe het werkt, weet het niet.

Wat er niet in zit

Er is een lijst hardnekkige verhalen die elk jaar terugkomt. Ze kosten tijd en leveren niets op.

• Zoekwoorddichtheid. Een percentage nastreven werkt al ruim tien jaar niet. Waarom het ooit werkte en wat ervoor in de plaats kwam staat bij zoekwoorddichtheid.
• Een groene bal in je SEO-plugin. Dat is het oordeel van een stukje software over je tekst, en Google ziet die score niet.
• Je site aanmelden bij zoekmachines. Niet nodig sinds jaren, en de diensten die aanbieden je bij vijfhonderd zoekmachines aan te melden zijn onzin.
• Een straf voor dubbele inhoud. Bestaat niet. Er wordt gekozen welke versie wordt getoond, en de rest verdwijnt uit beeld.
• Een zandbak voor nieuwe sites. Google ontkent een vaste wachtperiode. Wel duurt het maanden voordat er genoeg over een nieuwe site bekend is om hem goed te plaatsen, en dat voelt hetzelfde.
• Bouncepercentage als signaal. Google meet niet wat er in jouw statistiekenpakket gebeurt.

Machinaal leren in de rangschikking

Sinds RankBrain zit er lerende software in het systeem, en sindsdien is er meer bijgekomen. Neuraal zoeken koppelt woorden aan begrippen in plaats van aan letterreeksen, waardoor een pagina over "kraan lekt" ook verschijnt bij "water druppelt uit mengkraan".

Dat heeft twee praktische gevolgen. Je hoeft niet elke variant van een zoekwoord in je tekst te proppen, want het systeem legt die verbanden zelf. En het loont om te schrijven zoals mensen praten, want daar is het op getraind.

Sinds 2025 verschijnt er in Nederland ook een door een taalmodel geschreven antwoord boven de resultaten. Dat haalt zijn stof uit gewone webpagina's en verwijst daarnaar. Wat het op termijn met het aantal kliks doet, is nog niet uitgekristalliseerd, en iedereen die er nu harde cijfers over geeft raadt.

Wat wel duidelijk is: om in zo'n antwoord genoemd te worden moet je pagina in de index staan, het onderwerp afmaken en ergens een duidelijk geformuleerd antwoord bevatten. Dat zijn dezelfde dingen die je al deed.

De Europese kant

De zoekresultaten in Nederland verschillen van die in de Verenigde Staten, en dat komt door regelgeving.

Sinds maart 2024 gelden voor grote platforms de verplichtingen uit de Digital Markets Act. Google mag zijn eigen diensten niet meer voortrekken in de resultaten, en dat heeft in Europa zichtbaar gevolgen gehad voor zoekopdrachten naar hotels, vluchten en lokale bedrijven. Vergelijkingssites kregen meer ruimte, kaarten en eigen modules minder.

Persoonlijke resultaten lopen daarnaast tegen de AVG aan. Zonder toestemming mag er minder aan je profiel worden gebouwd, en dat is een van de redenen dat personalisatie in Europa een kleinere rol speelt dan mensen aannemen.

Google is hier verreweg de grootste, en het is niet de enige. Bing heeft een eigen algoritme en levert ook de resultaten van DuckDuckGo. Bing accepteert bovendien meldingen van gewijzigde pagina's via een aanmeldprotocol waar Google niet aan meedoet. Voor de meeste Nederlandse bedrijven is Bing een kleine bron van bezoek en het kost weinig moeite om er netjes in te staan.

Lokale resultaten werken anders

Zoek je naar iets met een plaatsnaam, of zoek je vanaf een telefoon naar een dienst in de buurt, dan verschijnt er een kaart met drie bedrijven. Dat blok wordt anders gerangschikt dan de gewone resultaten.

Google noemt daarvoor zelf drie factoren: relevantie, afstand en bekendheid. Afstand is de factor waar je niets aan kunt doen en die vaak de doorslag geeft. Iemand die twee straten verderop staat ziet een andere top drie dan iemand aan de andere kant van de stad.

Wat je wel beïnvloedt is je bedrijfsprofiel: kloppende categorieën, openingstijden, foto's, en beoordelingen waar echt op gereageerd wordt. Daarnaast telt of je naam, adres en telefoonnummer overal hetzelfde staan vermeld. Hoe je een site op een gebied richt staat bij geografische targeting.

Wat houdbaar is

Het algoritme verandert duizenden keren per jaar. Wie zich richt op de mechaniek van vandaag is over een half jaar bezig geweest voor niets.

Wat niet verandert is de bedoeling erachter. Google wil de gebruiker het beste antwoord geven, want daar verdient het bedrijf zijn geld mee. Elke update is een poging om dichter bij dat doel te komen. Daarmee is het advies saai maar houdbaar.

• Eén onderwerp per pagina, volledig afgemaakt.
• Het antwoord vooraan, niet na drie alinea's inleiding.
• Een site die snel is en op een telefoon werkt.
• Een aanwijsbare auteur met een reden om dit te weten.
• Verwijzingen van anderen die niet gekocht zijn.
• Interne links die laten zien welke pagina's bij elkaar horen.

In welke volgorde je die dingen aanpakt staat in hoger scoren in zoekmachines, en het bredere overzicht staat bij zoekmachineoptimalisatie.

Als je posities ziet zakken

Kijk eerst of het aan jou ligt. Meestal is dat zo, en dat is goed nieuws, want dan kun je er iets aan doen.

Loop deze dingen na. Is er iets aan de site veranderd in de weken ervoor, staat er per ongeluk een noindex op een sjabloon, is er een plugin bijgekomen die de site vertraagt, zijn er pagina's samengevoegd of verwijderd, is er een verhuizing geweest waarbij doorverwijzingen ontbreken. Search Console laat bij dekking en bij handmatige maatregelen meestal zien wat er speelt.

Kijk daarna naar de datum. Valt de terugval samen met een aangekondigde update, dan weet je dat het breder is. Valt hij samen met een dinsdag waarop je bouwer iets deed, dan weet je dat ook.

Kijk tot slot naar wie er wel gestegen is. Staat er nu een pagina bovenaan die het onderwerp beter afmaakt dan die van jou, dan is dat het antwoord. Dat is vervelender dan een technisch probleem en het is vaker waar.

Doe verder niets overhaasts. De weken na een update schommelt het, en wie meteen zijn halve site omgooit weet achteraf niet meer wat het deed. Wacht een paar weken, kijk dan pas naar het patroon, en verander daarna één ding tegelijk.

Veelgestelde vragen over zoekmachinealgoritmen

Hoe vaak verandert het algoritme van Google?

Google zegt duizenden aanpassingen per jaar door te voeren. De meeste merk je niet. Een paar keer per jaar is er een kernupdate die breed voelbaar is, en die wordt aangekondigd.

De kleine wijzigingen zijn een van de redenen dat je posities dagelijks een beetje schommelen. Een verschil van een paar plaatsen is ruis en geen signaal.

Hoeveel rankingfactoren zijn er?

Google heeft het over honderden signalen. Het getal 200 circuleert al jaren en komt uit een oude uitspraak; het is geen lijst die je ergens kunt opvragen.

Zinvoller is de indeling die Google zelf gebruikt: betekenis van de zoekopdracht, relevantie van de pagina, kwaliteit, bruikbaarheid en context. Vrijwel alles wat je aanpakt valt onder een van die vijf.

Wat is een kernupdate?

Een brede aanpassing van de manier waarop Google pagina's beoordeelt, een paar keer per jaar. De uitrol duurt één tot drie weken en de gevolgen zijn zichtbaar in hele branches tegelijk. Het is geen straf en geen boete: er is opnieuw gewogen, en jouw pagina komt daar anders uit dan voorheen.

Hoe herstel ik van een kernupdate?

Er is geen knop en geen snelle route. Google geeft aan dat herstel meestal pas zichtbaar wordt bij een volgende kernupdate, en dat betekent maanden.

Wat je in de tussentijd doet: kijk per pagina die is gezakt of hij het onderwerp echt afmaakt, of hij actueel is en of iemand er iets aan heeft. Vergelijk hem met de pagina die nu boven je staat. Dat is saai werk en het is het enige dat werkt.

Weet iemand precies hoe het algoritme werkt?

Nee, ook binnen Google niet in zijn geheel. Het bestaat uit systemen die door verschillende teams worden onderhouden, en delen ervan zijn lerende modellen waarvan de uitkomst niet één op één te herleiden is.

Wat je wel kunt weten is wat Google publiceert en wat er uit tests en uit grootschalige waarnemingen blijkt. Iedereen die je meer belooft, verkoopt iets.

Gebruikt Google klikgedrag om te rangschikken?

Uit de stukken in de Amerikaanse rechtszaak van 2024 blijkt dat klikgegevens een rol spelen in de systemen. Google was daar in het openbaar altijd terughoudend over.

Praktisch verandert dat weinig. Je kunt klikgedrag niet nabootsen zonder dat het als manipulatie wordt herkend, en een aantrekkelijke titel met een pagina die de belofte waarmaakt is toch al waar je op mikt.

Is E-E-A-T een rankingfactor?

Nee, niet als losse knop. Het is een begrip uit de richtlijnen voor de mensen die zoekresultaten beoordelen: ervaring, deskundigheid, gezaghebbendheid en betrouwbaarheid.

Het zegt wel iets over de richting. Een auteursnaam met een reden om dit te weten, contactgegevens, bronnen en een site die duidelijk maakt wie erachter zit, sluiten daar allemaal op aan.

Wat is het verschil tussen een algoritme-update en een handmatige maatregel?

Een update is automatisch en treft iedereen die aan bepaalde eigenschappen voldoet. Een handmatige maatregel is een beslissing van een medewerker van Google over jouw site, en die zie je in Search Console staan.

Dat verschil bepaalt je aanpak. Bij een handmatige maatregel ruim je op en vraag je een herbeoordeling aan. Bij een update kun je niets aanvragen en moet je de pagina zelf beter maken.

Telt snelheid mee in het algoritme?

Ja, als onderdeel van bruikbaarheid, en minder zwaar dan veel mensen aannemen. Google meet de laadervaring van echte bezoekers, waarbij de reactiesnelheid op een tik sinds maart 2024 wordt gemeten met een nieuwe maatstaf.

Bij twee pagina's die inhoudelijk gelijkwaardig zijn kan snelheid de doorslag geven. Bij een pagina die het onderwerp niet afmaakt, helpt geen enkele seconde winst.

Werkt SEO nog nu er AI-antwoorden boven de resultaten staan?

Ja, want die antwoorden worden samengesteld uit gewone webpagina's die in de index staan. Zonder vindbare bronpagina's is er niets om uit te putten.

Wat verandert is het verkeer op eenvoudige vragen. Wie alleen wilde weten hoe laat je open bent, klikt straks minder vaak door. Zet daarom in op onderwerpen waar mensen echt iets willen kiezen, kopen of laten uitvoeren.

Kan ik het algoritme voor zijn?

Niet met trucs. Elk gaatje dat wordt gevonden, wordt binnen een paar updates gedicht, en de sites die het gaatje gebruikten zakken dan harder dan waar ze vandaan kwamen.

Wat wel kan is eerder zijn met een onderwerp. Een goede pagina over iets waar nog niemand fatsoenlijk over schrijft is de enige voorsprong die overeind blijft.

Hoe weet ik of er een update loopt?

Google kondigt kernupdates en spamupdates aan op het statusoverzicht voor de zoekmachine en op het eigen blog voor websitebeheerders. Daar staat de begin- en einddatum van de uitrol.

Daarnaast houden verschillende partijen de dagelijkse beweging in de zoekresultaten bij. Handig om te zien of het breder is dan jij, en niet meer dan dat.

Hebben Bing en Google hetzelfde algoritme?

Nee. Bing heeft een eigen systeem met een eigen weging, en de resultaten verschillen zichtbaar. DuckDuckGo leunt op Bing, dus wie daar goed staat staat op twee plekken goed.

De basis is wel dezelfde: een pagina moet gevonden, begrepen en de moeite waard gevonden worden. Werk dus niet aan twee losse strategieën.

Waarom staat mijn concurrent hoger met een slechtere website?

Meestal omdat hij er langer zit, meer verwijzingen heeft, of omdat zijn pagina beter aansluit op wat mensen bij die zoekopdracht zoeken. Een mooiere site is geen signaal.

Kijk eens goed naar de pagina die boven je staat en beoordeel hem niet op vormgeving maar op inhoud. Vaak beantwoordt hij de vraag directer dan die van jou, ook al ziet hij er ouderwets uit.